Tobie Goedewaagen

Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam, waren er vele filosofen aangesteld aan Duitse universiteiten die meenden de macht van het ideologisch momentum te moeten aangrijpen. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk Heidegger met zijn beruchte Rektoratsrede. In Nederland is er het voorbeeld van Tobie Goedewaagen, docent aan de Utrechtse universiteit, voor wie de Duitse bezetting aanleiding was om lid te worden van de NSB en om zich vervolgens politiek te profileren. Hij strandde in de interne partij-ideologie, vluchtte op Dolle Dinsdag naar Duitsland, werd gearresteerd en veroordeeld, maar uiteindelijk werd hem al snel gratie verleend. Hij had toen nog een half leven voor zich, dat hij als leraar mokkend vulde. Benien van Berkel (dissertatie Universiteit van Amsterdam) schreef een mooie biografie: Tobie Goedewaagen (1895-1980), een onverbeterlijke nationaalsocialist.

Catalogus RUG

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged , | Reacties uitgeschakeld voor Tobie Goedewaagen

Hobbes woordenboek

Altijd gemakkelijk, een woordenboek bij een denker. Zoals deze: Historical dictionary of Hobbes’s philosophy. Het is meer een compacte encyclopedie met thema’s, personen en biografische gegevens dan een woordenboek of een woordindex. Maar het lijkt me onmisbaar voor wie zich in Hobbes verdiept, mede vanwege allerlei verwijzingen naar zijn geschriften. De bibliografie van secundaire literatuur is niet gekoppeld aan de lemmata, maar wordt gepresenteerd als een lijst achterin het boek. De samensteller Juhana Lemetti is verbonden aan de Universiteit van Helsinki.

Catalogus RUG

Bladeren bij Google Books

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged | Reacties uitgeschakeld voor Hobbes woordenboek

Kant and cosmopolitanism

Van de hand van RUG-hoogleraar Pauline Kleingeld is verschenen: Kant and cosmopolitanism: The philosophical ideal of world citizenship. Het boek biedt een weergave van de positiekeuze die Kant over dit onderwerp innam tegenover denkbeelden van tijdgenoten zoals Wieland, Fichte en Novalis. De illustratie op de omslag past daar prachtig bij, “Kant und seine Tischgenossen”.

Catalogus RUG

Bespreking door Susan Shell

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie, Praktische filosofie | Getagged , , | Reacties uitgeschakeld voor Kant and cosmopolitanism

Descartes’ portret van Frans Hals

Steven Nadler (University of Wisconsin-Madison) heeft eerder een biografie geschreven over Spinoza en over diens Tractatus, en over het occasionalisme. Kortom, hij is goed op de hoogte van de 17de-eeuwse filosofie en van de Nederlandse context erbij. Zijn jongste boek is een biografie van Descartes: The philosopher, the priest, and the painter: A portrait of Descartes. Als aanknopingspunt dient het portret van Descartes toegeschreven aan Frans Hals. Beschreven wordt het netwerk in Haarlem waarvan Descartes vanuit Egmond deel uitmaakte; Frans Hals behoorde daartoe en de priester uit de titel, Augustijn Bloemaert.

Catalogus RUG

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged , , | Reacties uitgeschakeld voor Descartes’ portret van Frans Hals

Filosofie aan de Vrije Universiteit

H.E.S. Woldring, emeritus hoogleraar politieke filosofie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, heeft een omvangrijke geschiedenis geschreven van “zijn” faculteit: Een handvol filosofen: Geschiedenis van de filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit in Amsterdam van 1880 tot 2012. Uit de aard van de zaak omvat zo’n collectief portret vooral een reeks van afzonderlijke individuele portretjes, Maar de auteur weet toch een breder en samenhangend verband te presenteren, zoals over de organisatie (b.v. Centrale Interfaculteit 1964-1987 en zelfstandige faculteit daarna) of over de ideologische grondslag van deze universiteit (wat nog resulteerde in een “collegiaal” conflict rond de benoeming van C.A. van Peursen in 1963).

Catalogus RUG

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged | Reacties uitgeschakeld voor Filosofie aan de Vrije Universiteit

Voltaire in Holland

De banden die de Franse filosoof Voltaire met Nederland onderhield zijn veel omvattender dan men op het eerste gezicht zou denken. Dr C.D. (Kees) van Strien heeft een  inventarisatie gemaakt, Voltaire in Holland, 1736-1745 – met een inventarisatie en beschrijving van berichten in toenmalige kranten, tijdschriften, correspondentie en archivalia uit collecties in binnen en buitenland. Tot een van de fraaiste vondsten mag worden gerekend een briefje dat Voltaire in het Nederlands schreef, als bewijs dat hij deze taal voldoende machtig was om Nederlandse teksten te kunnen lezen. Dit briefje vond Van Strien in 2007 in de collectie van Tresoar te Leeuwarden en staat afgebeeld op de omslag van dit boek. Een mooie bronpublicatie met veel biografische informatie.

Catalogus RUG

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged , | Reacties uitgeschakeld voor Voltaire in Holland

Levenskunst

Velen denken bij filosofie aan levenskunst en levenswijsheid, en vele populair geschreven boeken spelen daarop in. Omgekeerd kan een auteur kan ook vanuit eigen diepgaande ervaring komen tot een filosofisch boek, zoals Rein Gerritsen met een crimineel verleden. Zie voor hem de VPRO-documentaire Door schade en schande.

Jules Evans heeft een drugsverleden en onderging een loutering na een ski-ongeluk. Het leidde uiteindelijk tot het boek: Filosofie voor het leven en andere gevaarlijke situaties. Eigen en andermans levenservaringen worden gekoppeld aan filosofen van de Griekse Oudheid.

Catalogus RUG

Geplaatst in algemeen | Getagged , | Reacties uitgeschakeld voor Levenskunst

Anselmus en zijn leerlingen …

Vijftig jaar na het befaamde Saint Anselm and his biographer : a study of monastic life and thought, 1059-c. 1130 door R.W. Southern in 1963 gepubliceerd, door hem nadien nog gevolgd door Saint Anselm : a portrait in a landscape uit 1990, volgt nu een bundel over een vergelijkbare thematiek over Anselmus en zijn receptie, maar dan verderreikend. Het gaat om een congresbundel: Saint Anselm of Canterbury and his legacy, uitgegeven door Giles E.M. Gasper en Ian Logan. De bundel kent vier gedeelten:
I: Anselm and his communities
II: Twelfth-centuries perspectives
III: Thirteenth- and fourteenth-century perspectives
IV: Vernacular versions.

Genoemde Ian Logan houdt een blog bij: The Saint Anselm blog

Catalogus RUG

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged , | Reacties uitgeschakeld voor Anselmus en zijn leerlingen …

Muziek en luisteren – niet vergeten

Geen filosofie van de muziek in de zin van esthetica, maar muziek als toegang tot filosofie en tot meer. De wereld wordt niet alleen gezien, maar ook gehoord. Dat aspect is langzamerhand onderschat, binnen een “muziekvergetelheid”. Deze term à la Heidegger is van Hub Zwart, hoogleraar aan de Radboud Universiteit te Nijmegen, in zijn boek: De filosofie van het luisteren: Partituren van het Zijn. Muziek speelt een belangrijke rol in de geschiedenis, en begrijpen van muziek geeft inzicht in de complexiteit van het leven. De tweede helft van het boek wordt dit alles geïllustreerd aan de hand van het werk van Richard Wagner (1813-1883), die als geen ander muziek en tekst combineerde – aldus een eerste bijdrage aan het Wagnerjaar 2013.

Radio-interview met de auteur

Catalogus RUG

Geplaatst in Filosofie algemeen | Getagged , , | Reacties uitgeschakeld voor Muziek en luisteren – niet vergeten

Engelen, filosofisch bekeken

Bij angelogie als subdicipline, dan denken we snel aan een theologische verhandeling, maar ook door filosofen in de Middeleeuwen werd over de aard der engelen nagedacht – althans, voor zover theologie en filosofie in deze periode te scheiden valt op een onderwerp als dit. A companion to angels in medieval philosophy biedt een verzameling opstellen, die voor het merendeel vallen in de late middeleeuwen, met Bonaventura, Aquino, Duns Scotus en Ockham. Volgens de flaptekst was het een thema in de 13e en vroege 14e eeuw, ongetwijfeld samenhangend met de heersende inzichten in de metafysica. Als een voorgeschiedenis handelt slechts één opstel over Augustinus en Anselmus. Samensteller Tobias Hoffmann is hoogleraar te Fribourg (CH).

Catalogus RUG

P.S. De engelen boven deze blog zijn van Rafael, nog later in de tijd dus.

Geplaatst in Geschiedenis van de filosofie | Getagged , | Reacties uitgeschakeld voor Engelen, filosofisch bekeken